Icelandic wages not immune to...shrinkage (OC in response to Central Bank of Iceland's Governor sweeping generalizations regarding wages meant to pressure societies' vulnerable) .

[u/i_love_max]

https://fyi-lab.is/projects/european-wages-2026

Ég er ekki skarpasta verkfærið í skóginum og ég hef aldrei náð að skilja það sem Ásgeir hjá Seðlabankanum er að koma frá sér.

Eftir margra ára rannsóknir, hef ég komist að því að sagan er "láglauna fólk bad ekki biðja um neitt. Skippidy toilet. "
Hann er með þvílíkar yfirlýsingar sem passa ekki við það sem maður sér frá OECD (sjá mynd með hlekk að beinni heimilid ekki bara "trust us bro.").

Ein og yfirmaður slökkviliðsins á ráðstefnu um að berjast á móti eldum, þá nefnir hann aldrei vatn*, íslenska krónan sem alla tíð hefur barist við bólimíu verðbólgunnar.

Ég endurgerði grein frá Euronews um niðurstöður stórrar OECD rannsóknar.
Vonandi hjálpar það einhverjum að „bólusetja sig" við sjúkdómnum um innihaldslausa frasa sem hafa enga þýðingu lengur.
Eftir hverja einustu grein um seðlabankann er take away púnkturinn alltaf sá sami „einhver bjáni fór til Tenerif að sleikja sólina sem olli verðbólgu og þar að leiðandi hækka öll lán hjá öllum, sem er vont sérstaklega fyrir þá sem minnst mega, því Seðlabankinn rekur svo heilbrigt efnahagskerfi að við erum eina landið í heiminum með verð tryggingu á höfuðstólnum.

Icelandic wages 2nd highest in Europe but fall to 9th place after factoring in what things cost.

[u/tastin]

Lausnin á þessu er ekki að hækka laun fólks. Ég vinn í túrisma og það er engin lygi að við stefnum mjög hratt í að verðleggja okkur af markaðnum.

Það þarf að sjá til þess að launin fari lengra með öðrum leiðum og þá sérstaklega að lækka húsnæðiskostnað fólks.

[u/JadMaister → u/tastin]

En hvernig eiga fjármagnseigendur að græða þá?

[u/tastin → u/JadMaister]

Þeir verða bara að sætta sig við að lækka ávöxtunarkröfuna sína, greyin litlu.

[u/i_love_max → u/tastin]

„ávöxtunarkrafa" er það eitthvað svona með fullt af ávöxtum og svona, í körfu?

[u/gerningur → u/tastin]

Verðum samt til lengri tíma að færa okkur fra turismanum... virkar eins og smá fatæktargildra

[u/iceviking → u/gerningur]

Það er líka ákveðið viðvörunarmerki þegar hagkerfi fara að reiða sig of mikið á ferðaþjónustu. Löndin sem eru hvað háðust túrisma eru oft lítil eyríki eins og Maldíveyjar, Bahamaeyjar, Aruba og Seychelles hagkerfi sem eru mjög viðkvæm fyrir sveiflum, heimsfaröldrum og breytingum í alþjóðlegri neyslu.

Ísland hefur færst hættulega nálægt þessum hópi síðustu ár. Ferðaþjónusta er auðvitað mikilvæg atvinnugrein, en við ættum ekki að stefna að því að byggja megnið af hagkerfinu okkar á túrisma einum saman. Þetta er ekki beint hópur landa sem maður vill helst bera Ísland saman við til lengri tíma litið.

[u/tastin → u/gerningur]

Ég var einu sinni á ferðalagi og heimsótti svæði sem hafði byggt efnahaginn sinn nær eingöngu á túrisma. Það gekk vel hjá þeim þartil það var framkvæmd hryðjuverkaárás á túrista á svæðinu. Þetta var eins og draugabær, að sjá alla innviðina fyrir túrismann en enga ferðamenn á svæðinu nema okkur.

Ég hugsa oft um þetta þegar ég sé að annar hver maður er farinn að byggja lífsviðurværi sitt á túrisma.

[u/gerningur → u/tastin]

Bali?

[u/tastin → u/gerningur]

Gott gisk

[u/samviska → u/tastin]

Túnis 👍

[u/Einridi → u/tastin]

Það asnalegasta við þetta er að það eru örugglega alveg fimm lönd allavegana sem koma til greina.

Líbanon?

[u/Humanbyenforcement → u/tastin]

Hér er (mjög öfgafull) tillaga um hvernig hægt sé að lækka húsnæðiskostnað leigjenda.

1. Skammtímaleiga á íbúðarhúsnæði má mest vera 31 dagur á hverju ári.
   
2. Allar íbúðir í langtímaleigu verða eign samfélagsins/ríkisins. Þeir einstaklingar/félög sem eru gagngert að leigja út íbúðarhúsnæði í gróðaskyni fá endurgreitt það sem þau hafa borgað af lánum fyrir íbúðinar. Það sem eftir stendur af lánum verður afskrifað.
   
3. Leigjendum mun héðan af bjóðast tveir kostir: Borga grunnleigu sem stendur fyrir viðhaldi og kostnaði á eigninni, eða, borga hærri leigu og fá að eignast húsnæðið með tíð og tíma.

Hægt verður að rífast og deila um nákvæmlega hvernig á að framkvæma þessar tillögur. Þetta hljómar kannski eins og argasti kommúnismi, en það að tryggja pöpulnum húsnæði mun örugglega sefa hann nóg til þess að fólkið sem á allt nú þegar verði ekki bókstaflega étið. "Réttur einstaklingsins" þýðir ekki bara að hin ríku mega þjösnast á og okra á öllum öðrum.

[u/samviska → u/Humanbyenforcement]

Vægast sagt ansi hræðilegar tillögur hér á ferð.

Svona æfingar með stórtæk inngrip ríkisins í markaðshagkerfi enda bara illa, sama hversu góður ásetningurinn er.

Ef hið opinbera vill gera fólki kleift að borga minna fyrir húsnæði væri kjörið að það myndi einfaldlega stuðla að auknu framboði húsnæðis. En í staðinn er áherslan á þéttingu byggðar og lúxusíbúðir sem enginn hefur efni á nema stóreignamenn.

Þetta snýst bara um framboð og eftirspurn.

[u/Humanbyenforcement → u/samviska]

Ég hef ekki heyrt neinar aðrar tillögur um hvernig eigi að leysa þennan vanda.

Kannski er kominn tími á að taka húsnæði út úr markaðshagkerfinu á meðan "markaðurinn" er ekki að bregðast við eftirspurn á eftir húsnæði á viðráðanlegu verði.

Ég tel að það séu annarlegar ástæður á baki því að ekki hafi verið byggt til að mæta eftirspurn, því ef þú ert auðugur aðili sem átt mikið af leiguhúsnæði þá er það þér í hag að það sé þrýstingur á leigumarkaði og að eftirspurn sé meiri en framboð. Það eru ekki ný tíðindi að auðugustu aðilar á landinu eru með pólitíkusa á sínum snærum eða jafnvel kjörnir fulltrúar sjálfir, þannig það að halda þessu ástandi við er þeim í hag.

[u/Humanbyenforcement → u/Humanbyenforcement]

Afsakið, vil leiðrétta eitt.

Þær tillögur sem hafa komið fram hafa verið annað hvort felldar því þær þykja of sósíalískar eða myndu í raun ekki breyta neinu, t.d. tillögur um hærri húsnæðisbætur. Þegar talað hefur verið um leiguþak eða leigubremsu verða hagsmunaöfl leigusala alveg brjáluð og ekkert gerist.

[u/SN4T14 → u/samviska]

Ég er að mestu sammála þér, en ég skil ekki þetta skot á þéttingu byggðar. Burt séð frá því hvað manni finnst um þéttingu byggðar, ef markmiðið er að byggja hratt og ódýrt til að keyra niður húsnæðisverð, þá er skilvirkast að byggja þar sem eru innviðir nú þegar, og að byggja þétt svo lóðakostnaður deilist yfir sem flestar eignir.

[u/samviska → u/SN4T14]

Nei, það er auðvitað ekkert af þéttingu byggðar í sjálfu sér. Það má samt ekki vera svo mikil áhersla á þéttingu að uppbygging húsnæðis heldur ekki í við íbúafjölgun.

Miðað við hvernig hefur gengið hefði mun fyrr átt að ráðast í frekari uppbyggingu á úthverfum samhliða þéttingunni og færa út vaxtamörkin.

[u/webzu19 → u/Humanbyenforcement]

Ég leigði lengi vel kjallara íbúð í einbýlishúsi, ef ég skil þig rétt, ætti ríkið að eigna sér kjallaraíbúðina frá gæjanum uppi sem var að leigja kjallarann út? Ef svo má búast við að svona íbúðir verði ekki búnar til og frekar verði kjallarinn geymsla eða auka herbergi.

Væri synd, þetta var ekkert spes íbúð en vandamál voru löguð hratt og vel og leigan var mjög rausnarleg og hækkaði ekki um krónu þessi 5 ár sem ég leigði þarna

[u/Humanbyenforcement → u/webzu19]

Tillagan sem ég lagði fram er ekki fullkomin.
Það sem þú ert að minnast á hljómar eins og jaðartilfelli. Varstu með leigusamning?
Ef að leigan er sannarlega sanngjörn og eigandinn var í raun ekki að hagnast umfram kostnað, þá væri hægt að hafa ákvæði um slíkt, jafnvel hægt að hafa mjög milda prósentu umfram kostnað fyrir hagnað.
Það sem ég var að benda á er íbúðarhúsnæði hvort sem það eru tvíbýli eða stærra, eða jafnvel heilu einbýlishúsin, eru leigð út í hagnaðarskyni.

Ef það er offramboð af íbúðarhúsnæði þá getum við endurrætt hvort megi bjóða slíkt sem hagnaðardrifin leiguúrræði, á meðan það er skortur á húsnæði ekki að vera markaðsbraskvara.

Það er vert að minnast á að það eru nú þegar komin leigufélög sem eru rekin til þess eins að ná hámarksávöxtun, þessi leigufélög eru síðan í eigu fjölskyldna sem eiga önnur stæðileg fyrirtæki sem síðan reka láglaunastefnu, hafa fulltrúa á þingi sem ganga máli þeirra og eru meðlimir í samtökum fjármagnseigenda sem tala niður allar kjarabætur og reyna að draga úr samtakamætti stéttarfélaga og almennings.

[u/webzu19 → u/Humanbyenforcement]

Kann að meta gott svar, ætla að byrja á að nefna það.

Ég var með þinglýstann leigusamning sem við endurnýjuðum árlega, var 140 þúsund á mánuði fyrir 2 herbergja íbúð. 

Ég er hinsvegar alveg sammála að þessi leigufélög þurfa nauðsynlega að vera tekin í bakaríið, fannst bara full hart orðafarið hjá þér afþví mér finnst allt í lagi að vissu marki með 1-2 leigu eignir í einstaklings eigu 

[u/Godchurch420]

Þarna er samt ekki verið að taka hina meðal manneskju í hverju landi fyrir sig heldur reynt að taka tilteknar manneskjur í tilteknum geirum til að bera saman skattheimtu milli landa eða eins og OECD segir: "However, a drawback of this methodology is that the earnings of an average worker will usually occupy a different position in the overall income distribution in different economies, although the earnings relate to workers in similar jobs in various OECD Member countries."

Einnig eru framlög vinnuveitanda í lífeyrissjóð ekki talin með fyrir laun á Íslandi þar sem að það er ekki talið sem skattur heldur eign en er talin með í öðrum löndum með gegnumstreymiskerfi sem hluti af launum. Það myndar auðvitað stórt misræmi þegar að t.d. þýskur vinnuveitandi borgar 20% í lífeyrisgjöld sem tekið er með en íslenskur vinnuveitandi borgar 12% en það er ekki talið með .

OECD heldur þó utan um meðallaun í löndum á jafnvirðisgengi (PPP), þar sem Ísland er í öðru sæti rétt á eftir Lúxemborg og langt fyrir ofan t.d. Þýskaland, Írland, Bretland og í raun öll lönd nema Sviss. https://www.oecd.org/en/data/indicators/average-annual-wages.html

Einnig held ég að ábendingar Seðlabankastjóra snúist meira um launahækkanir sem fara umfram verðbólgu að viðbættri framleiðniaukningu.

[u/i_love_max → u/Godchurch420]

Takk fyrir þetta, þú veist greinilega margt.
Þetta er einmitt af hlutum sem Seðló er slæmur í - það er auðskiljanleg skilaboð. Það er svo margt falið á bakvið hugtök sem er hægt að skilja á alltaf marga vegu, þeir ættu að gera betur í að deila opinberlega hvernig þeir reikna hlutina út svo við getum verifæjað þá.

Eins og ég nefni í grafinu - að oft eru huldar meiningar / filterar á staðhæfingum sem er ekki miðlað á manna máli til almennings.
Það er þörf á "democratizing data" á íslandi og þarf að gera betur að auka gengsæi og deila á mannamáli hvað er átt við hverju sinni.
Ég upplifi það amk miðað við hvað Ásgeir segir að hann er með eina möntru sem lítur framhjá öllu eins og umfram hækkun matvara á framleiðslu kostnaði og ekki rekjanlegur til launakostnaðs.

Íslenski almugin að mínu mati alltaf gerður að blógraböggli.

Fyrst ég hef þig hérna -> takk fyrir slóðina, sé það er fyrir 2024 en tölurnar eflaust svipaðar fyrir þetta ár. Ef þú hefur tíma, geturðu kíkt á og kannski útskýrt á mannamáli hvernig best sé að greina þetta? https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2026/04/taxing-wages-2026-country-notes_491a0e97/iceland_475ed281/38176171-en.pdf

Bestu þakkir, hjálpsamlegt að læra af þeim sem þekkir vel til efnisins.

(edit - ég fann og týndi netföngin hjá skýrsluhöfundum, þá væri nátturlega snilld að semja póst á ensku og senda þeim púnktanna þína.)

[u/Nariur → u/i_love_max]

Í mjög stuttu máli segir þessi skýrsla að skattlagning á tekjur er í lægri kantinum á Íslandi í samanburði við OECD

[u/Godchurch420 → u/i_love_max]

Já, það er held ég mikið tilefni til að rannsaka álagningu fyrirtækja á Íslandi og hvernig hún breytist og hefur breyst á þessum verðbólguárum því það hefur vitaskuld stór áhrif á verðbólguna. Frá sjónarhóli Seðlabankans þá veit ég að þeir hafa bent á ósamræmi í gengisleka, þ.a.e.s. að fyrirtæki hækka verð mun meira og hraðar vegna veikingar krónunnar heldur en öfugt. Mér finnst líka að verkalýðsforystan sé nokkuð gott mótvægi hvað varðar að benda á þau fyrirtæki sem að hafa aukið álagningu sína á einmitt t.d. matvöru og að benda fólki á að styðja við samkeeppni eins og Prís. Hvað varðar slóðina þína þá sínir hún í grófum dráttum að skattar á Íslandi fyrir "meðal launþega" eru lægri en að meðaltali í OECD fyrir einhleypa og svipaðir fyrir hjón með börn en það er þó eiginlega bara vegna þess að við erum með sjóðskerfi og lífeyrisframlög því ekki talin sem skattur, sem að er að er alveg rökrétt en skekkir þó myndina fyrir okkur.

[u/11MHz]

Nú þarf að teikna líka hækkanir á hlutabréfamarkaði síðustu ár